በኢትዮጵያ ያለው ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ነውን? (ክፍል አንድ፣ በይገረም አለሙ)

በይገረም አለሙ

ህገ መንግስታዊውን ሥርዓት በሀይል ለማፈረስ የሚል ክስ  በሀገራችን ተራና የተለመደ ነገር ከሆነ አመታት ተቆጥረዋል፡፡ በስፋት የታወቀው፣ ምን አልባትም የተጀመረው  በቅንጅቶች  ክስ ይመስለኛል፡፡ ለሥልጣን ያሰጋሉ ተብሎ የተገመቱ ዜጎችን በዚህ እየወነጀሉ በመገናኛ ብዙሀን መናገሩንም የጀመሩት አቶ መለስ  ናቸው፡፡ ለነገሩ ከደደቢት እስከ ምንይልክ ቤተ መንግስት የተሰራ የተነገረው ሁሉ የአቶ መለስና  የአቶ መለስ ብቻ አንደሆነ ተነግሮን የለ፡፡ እናም የእኛ የሆነ የምንለውም የምንሰራውም የለንም ሁሉም በአቶ መለስ ተወጥኗል ተነግሯል የእኛ ስራ የሚሆነው  የርሳቸውን ማስቀጠል ነው በማለት አሳፋሪውን ነገር በኩራት የነገሩን ሰዎችም ህገ መንግሥታዊውን ሥርዓት በኃይል ለማፍረስ የሚለውን ውንጀላ ቀጥለውበታል፡፡  ይህም ሆነና ከወያኔ ፍላጎት በተቃራኒ የተናገረ፣ የጻፈ፣ መብቴን ያለ፣ አገዛዝ በቃኝ ያለ፣ ወዘተ ሁሉ ኦነግ፣ ግንቦት ሰባት፣ አሸባሪ፣ የኤርትራ ተላላኪ ወዘተ የሚል ሰም እየተለጠፈበት፣ ህገ መንግስታዊውን ሥርዓት በሀይል ለማፍረስ በሚል ውንጀላ  ማሰር የሥርዓቱ ዋና ተግባር ከሆነ አመታት ተቆጠሩ፡፡ይህ የሚሆነው  ግን የሚገነባም ሆነ የሚፈርስ ህገ መንግስታዊ ሥርዓት ሳኖር ነው፡፡ ሌላው ቢቀር ህገ መንግሥታዊ ሥርዓት ባለበት ሀገር ዜጎች በዘፈቀደ አይታሰሩም በሀሰት አይወነጀሉም ተቃወማችሁ ተብለው አይገደሉም፡፡

ብዙ ዝርዝር ውስጥ ሳይገባ ህገ መንግስታዊ ሥርዓት የሚለውን ቃል እንደወረደ ብንተረጉመው በህገ መንግሰት መሰረት ላይ የቆመ መንግስት ያለበት ሥርዓት ማለት ነው፡፡ እዚህ ላይ ሁለት መሰረታዊ ነገሮች አሉ፤ አንደኛውና ዋናው ህገ መንግስት ሲሆን ሁለተኛው መንግስት ነው፡፡ የሁለቱ መኖር ብቻ ግን አንድን ሥርዓት ህገ መንግሥታዊ ሊያሰኘው አይችልም፡፡ ይችላል ከተባለ ደግሞ የንጉሱም የወታደራዊውም   ህገ መንግስታዊ ሥርዓት ነበር ማለት ይሆናል፡፡

በህዝብ ውይይት ተረቆ በህዝብ ይሁንታ በጸደቀ ህገ መንግስት መሰረት በዴሞክራሲያዊ ምርጫ  ስልጣን የያዘና ራሱን ለህገ መንግስቱ እያስገዛ  በህገ መንግስቱ ድንጋጌ መሰረት ሕዝብን በማስተዳደር የአምስት አመት ኮንትራቱን የሚወጣ ተጠያቂነት ያለው መንግሥት ሲኖር ነው ስርዓቱ ህገ መንግስታዊ ሊባል የሚበቃው፡፡

በኢትዮጵያችን ከእነዚህ አንዱም የሌለ በመሆኑ ነው ህገ መንግስታዊ ሥርዓት አለ ወይ? ብሎ መጠየቁ ግድ የሚሆነው፡፡ሌሎቹን ትተን አንዱንና ዋናውን  ህገ መንግሥቱን ብቻ እንኳን ነጥለን ብናይ የምናገኘው ውጤት በኢትጵያ ያለው የወያኔ ሥርአት ህገ መንግሥታዊ ሊባል የማይበቃ መሆኑን ነው፡፡ ህገ መንግሥተን አስመልክቶ የሚነሱትን የወያኔ የፖለቲካ ፕሮግራም ግልባጭ ነው ፤የሀገራችን ህዝቦች በትግላቸው የተቀዳጁት ነው ህዝብ ያልተወያየበትና ያላጸደቀው ነው፣ የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰብ ህዝቦች ወደውና ፈቅደው ያጸደቁት ነው ወዘተ የሚሉትን  ላለፉት ሀያ ዓመታት የተሰሙና አሁንም ያሉ ክርክሮችን  ለግዜው አቆይተን ወያኔዎች የሚመጻደቁበትንና በመቃብራችን ላይ ካልሆነ በስተቀር አይነካም  እያሉ የሚፎክሩበትን ህገ መንግስት  ያውቁታል ወይ? ያከብሩታል ወይ? ይገዙበታል ወይ? ብለን ብንጠይቅ የምናገኘው ምላሽ አረ በፍጹም የሚል ይሆናል፡፡ ይህ ከሆነ ታዲያ ራሱ ያወጣውን ህገ መነግስት የማያከብር መንግስት የመሰረተው ሥርዓት እንደምን ህገ መነግስታዊ ስርኣት ሊባል ይበቃል የሚለው አብይ ጥያቄ  ይሆናል፡፡ በህገ መንግስቱ ላይ የሚነሱ ጥያቄዎችን ለግዜው ስንተዋቸው ግን  ህገ መንግስቱን ዴሞክራሲያዊ፣ በህዝብ የጸደቀ፣ ወዘተ እያሉ ለሚያንቆለጳጳሱትና አሁን ያለው ኢትዮጵያዊ ሁሉ ህገ መንግስቱ ከጸደቀ ወዲህ የተወለደ ይመስል ራሳቸው ተሞኝተው እኛንም ተጨፎኑ እናሞኛችሁ ለሚሉን  ስለ ህገ መንግስቱ አረቃቅም ሆነ አጸዳደቅ የህገ መንግስት  ጉባኤን በሊቀመንበርነት ከመሩት ዶ/ር ነጋሶ በላይ አታውቁምና ርሳቸው ስለ ህገ መንግስቱ የተናገሩትን መለስ ብላችሁ ተመልከቱ የሚል የወገን ምክር በመለገስ ነው፡፡ ዴሞክራሲያዊ ህገ መንግሥት በማለቴ እጸጸታለሁ ማለታቸውን በማስታወስ ጭምር፡፡

አንድን ስርዓት ህገ መንግስታዊ ሊያሰኙት የሚበቁ ሌሎች ጉዳዮች ሁሉ ቀርተው በስልጣን ላይ ያለው መንግስት ህገ መንግስቱን የማያከብርና ለህገ መንግሥቱ ድንጋጌዎች የማይገዛ ከሆነ ያ ስርዓት ህግ መንግስታዊ ስርዓት ሊባል እንደማይበቃ ወያኔዎችም አሌ የሚሉ አይመስለኝም፡፡ ባይሆን እኛ የብሄር ብሄረሰብ ህዝቦችን መብት ያረጋገጥን፣ልማት ያመጣን፣ ሰላም ያሰፈንን በመሆናችን ስርዓታችን ህገ መንግስታዊ አይደለም ሊባል አይችልም፣ ይህን የሚሉት ምንትሶች ናቸው፣ እንዲህ ለማድረግ የሚያስቡ ናቸው ወዘተ ይሉ  ይሆናል እንጂ፡፡ (የሚሉትን መድገም አስፈላጊ መስሎ ስላልታየኝ ነው)

ሆኖም ግን ራሳቸውም ህገ መንግስቱን ለማጥቂያ መሳሪያነት የሚያውሉት እንጂ የሚገዙበትና ህዝብ የሚያስተዳድሩበት እንዳልሆነ፤ ስለሚያውቁ፣እናድርግ ቢሉም  የሥልጣን እድሜአቸው የሚያጥር መስሎ ስለሚታያቸው  ጥያቄ ሲነሳባቸው  የህገ መንግስቱን  አንቀጾች ጠቅሰው አይከራከሩም፡፡  እኛ ግን እነሆ ህገ መንግስታዊ ሥርዓቱን በሀይል ለማፍረስ እያላችሁ በየግዜው ዜጎችን በአሸባሪነት በጸረ ሰላምነት ወዘተ አየከሰሳችሁ የምታስሩት ህገ መንግስታዊ ሥርዓት በሌለበት ሀገር ነው፡፡ ህገ መንግሥታዊ ሥርዓት ቢኖር ሌላው ቢቀር ንጹሀን ዜጎችን በማን አለብኝነት ስም እየሰጣችሁና ወንጀል እየፈበረካችሁ፣ አባይ ምስክር እያሰለጠናችሁና ታዛዥ ዳኛ እየመደባችሁ አታስሩም ነበር፣ የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪ እንቦቀቅላ ህጻናት ሰልፍ ወጡ፣ እኛን ተቃወሙ ብላችሁ ገዳይ ሰራዊት ማሰማራት አትችሉም ነበር፤ብታደርጉት ደግሞ ለህግ ቀርባችሁ ተገቢ ቅጣታችሁን ታገኙ፣ ከፍ ሲልም ሥልጣናችሁን ትነጠቁ ነበር፤ ይህን ሁሉ ማድረግ የቻላችሁት መንግሥቱ ለህገ መንግሥቱ የሚገዛና ሥርዓቱ ሕገ መንግሥታዊ ባለመሆኑ ነው ብለን እንሞግታቸዋለን፡፡  ሙግታችንም እንደ እነርሱ በጡንቻ ወለድ የፕሮፓጋንዳ ዋይታ ሳይሆን  የሚመጻደቁበትን ህገ መንግሥት እየጠቀስን ይሆናል፡፡

በማስረጃነት/መከራከሪያነት የማቀርባቸውን የህገ መንግሥቱን አንቀጾች ለመለየት አስራ አንድ ምዕራፎችንና 106 አንቀጾችን የያዘውን “ሕገ መንግሥታችንን” እንደ አዲስ አነበብኩት ፡፡ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች እነርሱም እንደ ወያኔ የፕሮፓጋንዳ ጩኸት እንጂ ህጋዊ ክርክር ተግባራቸው ባለመሆኑ እንጂ ብዙ ሊሰሩባቸው ይችሉ የነበሩ አንቀጾችን የያዘ ነው፡፡ የህግ ባለሙያዎችም ከቃላት አጠቃቀሙና ከአረፍተ ነገር አሰካኩ የህግ ቋንቋ መሆን አለመሆን ጀምሮ ብዙ ሊሉበት የሚችል ሆኖ ነው የታየኝ፡፡ አንተስ እስከ ዛሬ የት ነበርክ እንዳትሉኝ ብቻ፡፡ እስቲ  አንቀጽ 39/ 1 ተመልከቱት፡ እንዲህ ይላል፤ “በዚህ ሕገ መንግሥትውስጥ ብሔር፣ ብሔረ ሰብ፣ ሕዝብ ማለት ከዚህ ቀጥሎ የተገለጸውን ባህርይ የሚያሳይ ማህበረሰብ ነው፡፡ ሰፋ ያለ የጋራ ጸባይ የሚያንጸባርቅ፣ ባህል ወይም ተመሳሳይ ልምድ ያላቸው፣ ሊግባቡበት የሚችሉበት የጋራ ቋንቋ ያላቸው፣የጋር ወይንም የተዛመደ ህልውና አለን ብለው የሚያምኑ፣ የሥነ ልቦና አንድነት ያላቸውና በአብዛኛው በተያያዘ መልክዓምድር የሚኖሩ ናቸው፡፡”

መጀመሪያ ሶስቱንም ማህበረሰብ አላቸው፣ ከዛም ለሶስቱም አንድ አይነት መግለጫ ነው የቀረበው፡፡ እንዴት ነው ነገሩ ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ አንድና ተመሳሳይ ናቸው፣ ከሆነስ ለያይቶ፣ ስም አበጅቶ መጥራቱ ለምን አስፈለገ? ዝርዝር ውስጥ ሳይገባ የዚህ አንቀጽ አገላለጽ  ትክክል ነው፣ አይደለም በማለት ባለሙያዎች እውቀት ቢያስጨብጡን፡፤

ነገርን ነገር ያነሳዋል ሆኖ እንጂ የህገ መንግሥቱ ጉድለቶች የዚህ ጽሁፍ አጀንዳ አይደሉም፡፡የተጻፈው አለመከበሩን እንዲያም ሲል አለመታወቁን በማሳየት ህገ መንግስት በማይከበርበት ሀገር ህገ መንግሥታዊ ሥርዓት ሊኖር አይችልም የሚለውን ለማሳየት ነው ወደ ህገ መንግስት ንባብ የገባሁት፡፡ እናም ለማስረጃነት ሊቀርቡ የሚችሉት አንቀጾች በዙብኝ፤ ቀንሼ ዋና ዋና ያልኩዋቸውን ለየሁ፣እነዚህም ጥቂት የሚባሉ አልሆኑምና በአንድ ክፍል ቢካተቱ ጽሁፉን ሊያረዝሙት ሆነ፡፡ ታዲያ አንባቢን ላለመሰልቸት በድረ ገጽ የሚወጣ ጽሁፍም የተመጠነ መሆን አለበት ብየ ስለማምን በሁለት ክፍል ማድረጉን መረጥሁ፡፡

ስለሆነም በተከታዩ ጽሁፍ  በኢትዮጵያ ሕገ መንግስታዊ ሥርዓት አለን? ለሚለው ጥያቄ  ምላሹ የለም የሚል እንዲሆን የሚያበቁትን   ከበሬታ ከተነፈጋቸውና አንዳንዶቹም ከነመኖራቸው የማይታወቁ ከሚመስሉት የህገ መነግሥቱ አንቀጾች የተወሰኑትን ይዤ እመለሳለሁ፡፡ እስከዛው ግን ስለ ህገ መንግስት መከበር አለመከበር ሲነሳ አስቀድሞ ሊጠቀስ የሚገባውን፣ ህገ መንግሥቱ ስለ ራሱ የበላይነትና ተከባሪነት የደነገገውን እንይና የተጠቀሱት ምን ያህል ተፈጻሚ ሆነዋል የሚለውን ህገ መንግሥቱ ከጸደቀበት 1987 እስካሁን በሀገራችን ከሆነው ጋር በማስተያየት የየራሳችንን ብይኔ አንስጥ፡፡

አንቀጽ 9 የሕገ መንግሥት የበላይነት

9/.1  ሕገ መንግሥቱ የሀገሪቱ የበላይ ህግ ነው፤ ማንኛውም ሕግ፣ልማዳዊ አሰራር፣ እንዲሁም የመንግሥት አካል ወይንም ባለሥልጣን ውሳኔ ከዚህ ሕገ መንግሥት ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡

9./2 ማንኛውም ዜጋ የመንግሥት አካላት፣ የፖለቲካ ደርጅቶች፣ ሌሎች ማህበራት እንዲሁም ባለሥልጣኖቻቸው ሕገ መንግሥቱን የማክበርና የማስከበር፣ ለህገ መንግሥቱ ተገዢ የመሆን ኋላፊነት አለባቸው፤

በአንቀጽ 9/1 የተደነገገውን በመተላለፍ ከህገ መንግሥቱ የሚቃረኑ  አዋጆች ወጥተዋል፣ባለ-ሥልጣናት በንግግርም በድርጊትም የሚፈጽሙዋቸው ተግባራት ህገ መነግሥቱ መኖሩንም የሚያውቁ የማይመስሉ ናቸው፤ ከህገ መንግስቱ ድንጋጌ ይልቅ የባለ ሥልጣናቱ ትዕዛዝ፣ በአዋጅና በመመሪያ ከሚተላለፈው በላይ ልማዳዊ አሰራር የተንሰራፋበት ሥርዓት ነው ያለን፡፡

አንቀጽ 9/2 ላይ የሰፈረውንም ስናይ ዜጎች ተወያይተው ያረቀቁት፣ በድምጻቸው ያጸደቁትና ይሁንታቸውን የቸሩት ባይሆንም የሀገሪቱ ሕገ መንግሥት እስከ ተባለ ድረስ ባይወዱትም ያከብሩታል፣እንዲሻሻል ቢታገሉም ይገዙበታል፡፡ በአንጻሩ ባለሥልጣናቱ  ሕዝቡ አንዲያከብረው ሲናገሩ በማጥቂያ መሳሪያነት ሲገለገሉት እንጂ እነርሱ አክብረውት ሲሰሩ አይሰተዋልም፡፡

በተለይ ደግሞ መሰረታዊ መብቶችና ነጻነቶች ተብለው በህገ መንግሥቱ ምዕራፍ 3  በ31 አንቀጾች ከተዘረዘሩት ድንጋጌዎች አንጻር ሲመዘኑ  በህገ መንግሥት ሳይሆን ፕ/ር መስፍን በ1997 ምርጫ ወቅት አንዳሉት በህገ አራዊት የሚመሩ ነው የሚመስሉት፡፡  በህገ አራዊት የሚመራ መንግሥት ያቋቋመው ሥርዓት ደግሞ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ሊባል አይበቃም፡፡

አንድየ የማሪያም ልጅ ሞልቶ ከተረፈው አድሜ ሳይነፍገን በክፍል ሁለት ለመገናኘት ያብቃን፡፡አሜን

Advertisements

Posted on August 22, 2016, in Andinet, Andinet party, esat.com, ETHIOPIA AMHARIC, Ginbot 7, OLF. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: